جمعه, 03ام ارديبهشت

شما اینجا هستید: رویه نخست یادگارهای فرهنگی و طبیعی یادمان تپه‌های باستانی ازبکی رها شده در باغ‌های گردو

یادمان

تپه‌های باستانی ازبکی رها شده در باغ‌های گردو

برگرفته از همشهری آنلاین

محمد باریکانی

تپه‌های واقع در مسیر تپه ازبکی که ۵تپه باستانی را شامل می‌شوند از محوطه‌های باستانی بسیار مهم در ایران هستند که از اواسط دهه ۷۰شمسی یک خشت مربوط به دوره مادها از آن تپه‌ها به سازمان ملل اهدا شد و اکنون نیز در ویترین سالن شماره ۳ آن سازمان قرار دارد.

بیش از یک دهه پیش زمانی که تپه ازبکی و محوطه اطراف آن در نزدیکی روستای ازبکی هنوز یک بیابان مسطح بود پروفسور یوسف مجیدزاده باستان‌شناس مطرح که آن زمان استاد دانشگاه در فرانسه بود کاوش‌های باستان‌شناسی تپه ازبکی را شروع کرد و به لایه‌های باستان‌شناسی رسید.

تیم باستان‌شناسی تپه ازبکی به سرپرستی پروفسور یوسف مجیدزاده، آن‌روزها سرگرم بررسی سفال‌های به‌دست آمده از این تپه باستانی بود که شباهت بسیار زیادی به سفال‌های دوره سیلک در ایران پیدا می‌کرد.پروفسور مجید‌زاده در اوایل دهه‌80 البته به سفال‌های دیگری نیز دست یافته بود که نقش آنها بسیار متفاوت از سفال‌های ساخته شده در تپه مرکزی که یک شاهک‌نشین مادی بود دست یافت.

نقش سفال‌های سرخ برخلاف رنگ سفال‌های تپه اصلی نقوش عجیبی داشت، سفال‌های سرخ‌رنگ با نقوش سیاه‌رنگ ضربدری بودند.

باستان‌شناس‌ها تپه ازبکی را از نمونه‌های جالب شاهک‌نشین‌های عصر ماد با برخورداری از صنعت ذوب فلز می‌دانند.


تپه‌های رها شده

پروفسور یوسف مجیدزاده که در تمدن جیرفت نیز فعالیت‌های چشمگیر باستان‌شناسی داشته است در سال‌های 80تا 84به کاوش تپه ازبکی و تپه‌های اطراف آن پرداخت. اما پس از پایان فصل‌های کاوش در این تپه‌ها از سال 84 تاکنون تپه ازبکی و تپه‌های اطراف رها شده‌اند تا جایی که اگر امروز برای بازدید از تپه مرکزی و 5تپه اطراف آن به کرج بروید نهال‌های بسیار زیاد گردو و باغ هلو را در عرصه تپه ازبکی و تپه‌های باستانی اطراف آن مشاهده خواهید کرد که آرام‌آرام تبدیل به باغ‌های بزرگ و زمین‌های کشاورزی در محوطه باستانی ازبکی و اطراف آن می‌شوند.

مشکلات مربوط به تعیین حریم و آثار تاریخی قرار گرفته در فهرست میراث ملی کشور اما دامان تپه ازبکی که سال 1352و به شماره 955در فهرست ملی ثبت شد را نیز گرفته است؛ تا جایی که عبیدی رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان البرز در پاسخ به این سؤال همشهری که چه میزان از حریم و عرصه‌های 6تپه باستانی واقع در مسیر تپه ازبکی و خود تپه ازبکی که در یک ملک شخصی قرار گرفته است باید تملک شوند؟ می‌گوید: متأسفانه تپه ازبکی هنوز دارای حریم نیست که بتوان گفت چه میزان از مساحت حریم و عرصه این مجموعه باید تملک شود.

به گفته عبیدی، مراحل قانونی برای تملک زمین‌های واقع در عرصه و حریم مجموعه تاریخی ازبکی در حال انجام است که اگر همکاری خوبی انجام شود می‌توان این محوطه تاریخی استان البرز را نجات داد.رئیس اداره میراث فرهنگی استان البرز همچنین از اختصاص بودجه برای حفاظت و نگهداری مجموعه تپه‌های ازبکی در شهرستان نظرآباد خبر داد.

شاهک‌نشین مادها در فلات مرکزی

تپه اصلی از مجموعه تپه‌های محوطه ازبکی یک شاهک‌نشین دوره ماد در فلات مرکزی ایران است. سنگ‌های فلاخن، پیکره مردسنگی با کلاه مادی، پیکره‌ای از گل پخته، پیه‌سوز، بزهای کوهی سفالین و اشیای فلزی از تپه مرکزی ازبکی به‌دست آمده است.

مجموعه ازبکی دارای 6 تپه به نام‌های جیران تپه، مارال تپه، دوشان تپه، گوموش تپه، یان تپه و تپه مرکزی است.وجود بقایای معماری عظیم از هزاره اول و دوم پیش از میلاد و گورستان‌های همزمان با آن در این دوران در جیران تپه، محوطه ازبکی را به یکی از نادرترین محوطه‌های شناخته شده عصر آهن تبدیل کرده است. قدیمی‌ترین آثار به‌دست آمده از مجموعه تپه ازبکی به هزاره ششم و هفتم پیش از میلاد تعلق دارد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید