جمعه, 26ام آبان

شما اینجا هستید: رویه نخست نام‌آوران ایرانی کوروش بزرگ

کوروش بزرگ

پاسخ به پرسش‌ها دربارهٔ کورش بزرگ و روز کورش‌بزرگ

روز کورش بزرگ، روزی مردمی و افتخاری (نه رسمی) است و متعلق به همه مردم جهان است که آرمان‌های کورش‌بزرگ را گرامی می‌دارند و این مردمی‌بودن ارزش و اهمیت این روز را دوچندان کرده است. اگرچه این روز هنوز در تقویم دولتی به عنوان "روز ملی" و یا تقویم سازمان ملل به عنوان "روز جهانی" ثبت نشده است اما حقیقت است که ایرانیان و غیر ایرانیان منتظر تصمیم نهادهای دولتی یا بین‌المللی ننشسته‌اند و در حال حاضر مردم در بسیاری از کشورها این روز را گرامی می‌دارند که این مساله بر اهمیت "مردمی‌بودن" این روز افزوده است.

به‌مناسبت هفتم آبان؛ روز بزرگداشت کوروش بزرگ - نگاره‌ها 1396

هفتم آبان روز ملی بزرگداشت کوروش بزرگ بر ملت بزرگوار ایران و دوستداران حقوق‌بشر همایون باد. اگر بخواهیم برای سه شعار جاودان فرهنگ ایرانی سه نماد درنظر بگیریم بی‌شک نماد اندیشه نیک اشوزرتشت است و نماد گفتار نیک حکیم ابوالقاسم فردوسی و نماد کردار نیک کوروش بزرگ، که هر کدام از این سروران به غیر از سجایای اخلاقی و معنوی خود نقش بسیار سترگی در تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم ایفا کرده‌اند. کوروش یکی از چهره‌های برجسته تاریخ شناخته شده است. کامیابی او در شکل دادن شاهنشاهی هخامنشی، نتیجه و آمیزه‌ای از هوشیاری و مهارت‌های او در سیاست‌مداری و نظامی‌گری، و همچنین خلق و خوی او و داشتن دانایی و درایت کامل او در کشورداری بود. ایرانیان او را پدر و یونانیان او را قانون‌گذار می‌نامیدند و یهودیان به او مانند یک مسیح نجات دهنده احترام می‌گذاشتند و در قرآن هم به نام ذوالقرنین از او یاد شده است.

کوروش بزرگ در منابع تاریخی پس از اسلام

اینها مطالبی بود گذرا از شرح حال کوروش در منابع تاریخ ایرانی پس از اسلام صرفاً برای آشنایی بیشتر و برانگیختن اندیشه‌ها و دور نشدنِ از شخصیت‌هایِ تاریخی‌مان از آن روی که بخشی جدایی ناپذیر از مراحل اندیشه ایرانشهری هستند و ما در اکنون بدان نیاز فراوان داریم. تطبیقِ شخصیت‌های تاریخی با تاریخ سنتی و روایی کاری است که گویا نخستین بار به دست حسن پیرنیا در کتاب داستان‌های ایران قدیم و پس از آن جهانشاه درخشانی در کتاب دانشنامه کاشان جلد سوم آغاز شده است.

کوروش بزرگ، که همان کیخسرو نیست

اکنون اندکی به اعمال کیخسرو در اسناد می‌نگریم، تا ببینیم آیا سنخیت و شباهتی به آنچه دربارۀ کوروش می‌دانیم، دارد؟ نام اوستایی کیخسرو به گونۀ کَوی‌هئوسرَوَه ثبت شده است. او نوۀ کیکاووس و از تبار کیقباد است. شاه کیانیِ پس از او لهراسپ می‌باشد، که با صرف‌نظر از روایت شاهنامه، تقریبا باقی اسناد او را فرزند مستقیم کیخسرو نمی‌دانند.

سرنوشت پیکر کوروش بزرگ؛ سه گزارش چه‌ می‌گویند؟

درباره‌ی پایان کار کوروش دوم، ناموَر به «بزرگ»، سه گزارش بنیادین در دست است، نوشته‌های هرودوت در کتاب یکم از کار خود برپایه‌ی شنیده‌های خیابانی، نوشته‌های کتسیاس که رونوشتی از نبشته‌های بایگانی رسمی تاریخ‌نگاری پارسی بودند و نوشته‌های گزنفون که از بایگانی‌ای نزدیک به آن‌چه کتسیاس بهره برده، به قلم خود نویسنده‌ی یونانی‌زبان رونوشت شده‌اند.

کوروش یا کورش؟

امروزه برخی درباره نام‌واژۀ کهن «کوروش» سردودمان جهانشاهی هخامنشی، در این اندیشه فرورفته‌اند که می‌بایست این نام را به گونۀ «کورش» نوشت، نه «کوروش». سندهایی چند نیز برای این مدعا برمی‌شمارند. در اینجا به بازگفت برهان‌هایی می‌پردازیم که نشان می‌دهد نگارش این نام‌واژه در ادبیات دیروز و امروز فارسی، با آوانگاری سرشتین «کوروش» همخوان و هماهنگ بوده است و می‌باشد.

در همین زمینه