سه شنبه, 30ام آبان

شما اینجا هستید: رویه نخست جشن‌ها و گردهمایی‌ها تیر ماه

جشن‌ها و گردهمایی‌ها

13 تیر روز جشن تیرگان - روزی که آرش برای ایران شهید شد

13 تیر روز جشن تیرگان و آن را جشن می‌گیرند. روزی که مردم باور دارند زمانی که آرش کمانگیر می‌خواست مرز ایران و توران را مشخص کند، تمام جانش را در تیر گذاشت و بعد از آنکه تیر را رها کرد، جسم بی‌جانش بر زمین افتاد و شهید راه وطن شد.

جشن‌های اول تیر در ایران باستان

«آب پاشونک»، «گوجه عروس»، «گل عروس» و «اول تابستان» [جشن تیرگان] جشن‌هایی هستند که همزمان با اولین روز تیرماه در ایران باستان برگزار می‌شدند و به مرور زمان فراموش شده‌اند.

جشن تیرگان، یادآور حماسۀ آرش کمانگیر

در میان جشن‌های ایرانی جشنی به نام «تیرگان» هست که بر پایۀ آگاهی‌های ما از دوران باستان، در «روز  تیر» از ماه تیر که برابر با سیزدهمین روز تیرماه است، برپا می‌شده است. دیرینه‌ترین گزارش‌ها نشان می‌دهد که این جشن در گرامیداشت ستارۀ «تیشتر»، ستارۀ باران آور پدید آمده است.

گل بنفشه، نماد جشن تیرگان

در گاهشماری ایرانی، سیزدهمین روز هر ماه و چهارمین ماه هر سال به نام «تیر» خوانده می‌شود. به فرخندگی هم‌نامی روز و ماه به نام ایزد تیر و بزرگداشت جایگاه آن در اندیشه ایرانیان، روز سیزدهم تیرماه «جشن تیرگان» یا «تیر و جشن» برگزار می‌شود. همچنین به خجستگی ایزد باران و ترسالی، آب‌پاشی از آیین‌های شاد این جشن است که آن را به نام‌ جشن «آبریزگان» یا «آب‌پاشان» نیز مشهور کرده است.

جشن تیرگان - ابوالقاسم آخته

نام و قداست تیر: ستاره ی باران و پاسدار و صاحب مقام بسیار ارجمند در متون و عقاید آریاییان کهن، در اوستا تیشتریه و در پهلوی تیشتر نام گرفته و فصلی را به همان جهت در اوستا به خود اختصاص داده است زیرا اورمزد در خطابه اش به زرتشت، تیشتر را همچون خودش لایق ستایش آفریده است.

جمعه 11 تیر؛ جشن و همایش روز ملی دماوند

سیزدهم تیر ماه، روز جشن تیرگان و روز ملی دماوند است. انجمن کوه نوردان ایران و شماری از دیگر کوه نوردان و طبیعت دوستان، در نزدیک ترین جمعه به این روز، جشن و همایشی در شهر رینه برگزار می کنند.

تیرگان جشنی ناب و پر از آب

جشن تیرگان به پاس تلاش‌ها و نگهبانی‌های تیشتر در روز سیزدهم که به او اختصاص دارد و در ماهی که نامش را از او گرفته، برگزار می‌شود.

آرش کمانگیر - بهرام بیضایی

آنک بر طبل‌ها می کوبند و در کرتاها  غریو  می دمند، بر خاکریز بلند آتشی می افروزند بزرگ و شهبازی را پرواز می دهند، بر دم او زوبینی افروخته. و دیده‌‌بانان از زبر برج می‌نگرند، کز برابر انبوه سراپرده‌های دور آتشی برخاست تا آسمان با دود و در گاو دم نفیر می دمند.

جشن نیلوفر

روز خرداد در ماه تیر (برابر با 6 تیر در گاهشماری ایرانی) جشنی بر پا می‌گردد به نام «جشن نیلرفر». خرداد و تیر در باورهای ایرانیان به ترتیب با آب و باران پیوند دارند و نیز گُل نیلوفر گُلی است منسوب به روز آبان یا ایزد آناهیتا پس هر سه آنها بنوعی با آب بستگی دارند.

دربارۀ جشن تیرگان و تیر انداختن آرش در این روز

جشن تیرگان، در روز انقلاب تابستانی، یا بلندترین روز سال قرار دارد. از این‌رو، ایرانیان پیش از برآمدن آفتاب به بلندای کوه‌هـا می‌رفتند، تا به خورشیـد بلنـدترین روز سال یا پایـدارترین خـورشیـد ” ایران زمین“، درود بفرستند. از این‌رو، می‌توان جشن تیرگان را جشن پایدارترین خورشید ایران زمین نیز نامید.

در همین زمینه